Jak zachować się podczas powodzi? Praktyczne porady przed, w trakcie i po zagrożeniu

Powódź może rozwijać się szybko, dlatego najważniejsze są wcześniejsze przygotowanie, spokojne wykonywanie poleceń i szybka reakcja na komunikaty służb. Priorytetem zawsze pozostaje życie i zdrowie ludzi, a dopiero później ochrona mienia.

Poniżej znajdziesz praktyczne wskazówki w kolejności: przed powodzią, podczas zalewania terenu, w czasie ewakuacji oraz po ustąpieniu wody. Lokalne instrukcje urzędu gminy, straży pożarnej, policji i innych służb mają pierwszeństwo przed poradami ogólnymi.

Co zrobić, gdy pojawi się ryzyko powodzi

Gdy pojawia się ryzyko powodzi, śledź oficjalne komunikaty, przygotuj dokumenty, leki, telefon, latarki oraz zapas wody i żywności. Nie czekaj z organizacją podstawowego zestawu awaryjnego do chwili, gdy drogi zostaną zalane.

Informacje sprawdzaj w kilku oficjalnych kanałach: w alertach RCB, komunikatach urzędu gminy lub miasta, Państwowej Straży Pożarnej, policji i lokalnych służb zarządzania kryzysowego. Sam alarm powodziowy jest sygnałem do wzmożonej uwagi, a wezwanie do ewakuacji należy traktować jako polecenie działania.

Lista rzeczy do przygotowania

• dowody osobiste, dokumenty medyczne, polisy i ważne numery telefonów w wodoodpornym opakowaniu;
• leki przyjmowane na stałe, apteczkę pierwszej pomocy i podstawowe środki higieniczne;
• naładowane telefony, powerbank, radio na baterie, latarki i zapas baterii;
• zapas wody oraz żywności niewymagającej chłodzenia i gotowania;
• ciepłą odzież, solidne obuwie, koce oraz niewielką ilość gotówki;
• karmę, smycz, transporter lub inne potrzebne wyposażenie dla zwierząt.

Jeśli lokalne służby zalecą wyłączenie mediów, odłącz prąd i zamknij dopływ gazu tylko wtedy, gdy możesz zrobić to bezpiecznie i bez wchodzenia do wody. Nie dotykaj instalacji mokrymi rękami ani uszkodzonych przewodów.

Więcej praktycznych informacji o przygotowaniu na zagrożenia można znaleźć w materiałach rządowego serwisu Rządowego Centrum Bezpieczeństwa.

Jak przygotować dom i rodzinę

Aby przygotować dom i rodzinę, ustal plan kontaktu, miejsce zbiórki i sposób pomocy osobom wymagającym wsparcia. Zabezpiecz mienie wyłącznie w zakresie, który nie opóźni opuszczenia zagrożonego budynku.

Porozmawiaj z domownikami wcześniej, bez wywoływania paniki. Ustalcie, kto zabiera dokumenty, kto pomaga dzieciom, seniorom lub osobom z niepełnosprawnościami, a kto zajmuje się zwierzętami. Warto wybrać osobę kontaktową mieszkającą poza zagrożonym obszarem. Każdy domownik powinien znać jej numer.

• wyznaczcie jedno bezpieczne miejsce zbiórki poza strefą zalewową;
• zapiszcie adres najbliższego punktu ewakuacyjnego lub schronienia;
• przygotujcie torbę awaryjną w miejscu łatwo dostępnym;
• przenieście wartościowe przedmioty i dokumenty na wyższą kondygnację, jeśli jest na to czas;
• nie blokujcie klatek schodowych, drzwi ani dróg dojazdowych dla służb.

Rodzina powinna mieć prosty plan alternatywny, gdy przestanie działać telefonia albo ktoś zostanie odłączony od grupy. Dzieciom wyjaśnij, że mają słuchać dorosłych i nie zbliżać się do wody. Osoby starsze, chore i z ograniczoną mobilnością mogą potrzebować transportu lub dodatkowego czasu, dlatego nie zostawiaj organizacji pomocy na ostatnią chwilę.

Jak zachować się podczas zalewania terenu

Podczas zalewania terenu pozostań w bezpiecznym miejscu, stosuj się do poleceń służb i nie wchodź do wody powodziowej. Nie próbuj sprawdzać zalanych ulic, piwnic, wałów, mostów ani przepustów, ponieważ woda może ukrywać wyrwy, studzienki, ostre przedmioty i przewody pod napięciem.

Woda powodziowa jest zagrożeniem fizycznym i sanitarnym. Nawet płytka, szybko płynąca warstwa może przewrócić człowieka lub przesunąć samochód. Kontakt z nią zwiększa też ryzyko zakażenia, podrażnień skóry oraz kontaktu z chemikaliami i ściekami.

• nie przechodź przez zalane ulice, tunele ani podziemne przejścia;
• nie podchodź do zerwanych linii energetycznych i metalowych ogrodzeń w pobliżu wody;
• nie korzystaj z windy w zagrożonym budynku;
• przenieś się na wyższą kondygnację tylko wtedy, gdy służby nie nakazują natychmiastowego opuszczenia obiektu;
• utrzymuj kontakt z rodziną, ale nie przeciążaj sieci długimi rozmowami.

Samochód nie zapewnia bezpiecznego schronienia. Jeśli pojazd utknie w wodzie, nie próbuj kontynuować jazdy. Opuść go tylko wtedy, gdy możesz zrobić to bezpiecznie i zgodnie z instrukcjami służb; w przeciwnym razie wezwij pomoc i sygnalizuj swoją lokalizację.

Ewakuacja podczas powodzi – najważniejsze zasady

Ewakuację rozpocznij natychmiast po otrzymaniu polecenia lub gdy pozostawanie w budynku staje się niebezpieczne. Zabierz wcześniej przygotowaną torbę, pomóż osobom zależnym i korzystaj wyłącznie z wyznaczonych tras oraz punktów ewakuacyjnych.

Nie wracaj po przedmioty, których nie ma w zasięgu ręki. W czasie powodzi kilka minut może decydować o bezpieczeństwie, a drogi wskazane rano mogą później stać się nieprzejezdne. Zamknij drzwi, jeśli możesz zrobić to bez zwłoki, i przekaż służbom informację o osobach, które pozostały w budynku.

Co zabrać podczas ewakuacji

• dokumenty, leki i apteczkę pierwszej pomocy;
• wodę, żywność, ubrania na zmianę i środki higieniczne;
• telefon, ładowarkę, powerbank, latarkę i radio;
• klucze, okulary, niezbędne pomoce medyczne oraz informacje o leczeniu;
• rzeczy dla dziecka, seniora lub osoby z niepełnosprawnością;
• wyposażenie zwierzęcia, jeśli można je bezpiecznie zabrać.

Nie korzystaj z wału przeciwpowodziowego, mostu ani piwnicy jako schronienia. Jeśli wyznaczono transport zbiorowy, postępuj zgodnie z instrukcjami obsługi punktu ewakuacyjnego. Zgłoś służbom osoby pozostawione bez pomocy, zamiast samodzielnie wracać w strefę zagrożenia.

Co robić po ustąpieniu wody

Po ustąpieniu wody wróć do domu dopiero po uzyskaniu zgody lub wyraźnego komunikatu służb. Najpierw oceń bezpieczeństwo budynku z zewnątrz i zgłoś uszkodzenia, a dopiero potem rozpocznij porządki.

Podtopiony budynek może mieć naruszoną konstrukcję, osłabione fundamenty albo uszkodzone schody. Nie wchodź do środka, jeśli ściany są popękane, drzwi się zakleszczyły, wyczuwasz gaz lub widzisz przewody elektryczne. Nie uruchamiaj prądu, urządzeń ani ogrzewania w wilgotnych pomieszczeniach.

• z zewnątrz sprawdź widoczne pęknięcia, przechylenia i uszkodzenia dachu;
• trzymaj się z dala od zerwanych kabli oraz miejsc, gdzie może gromadzić się gaz;
• zgłoś zagrożenia pod numerem 112 lub właściwym służbom lokalnym;
• rób zdjęcia szkód dla ubezpieczyciela, ale nie ryzykuj wejścia do niebezpiecznego obiektu;
• wietrz pomieszczenia, jeśli służby uznają budynek za bezpieczny, i używaj rękawic oraz obuwia ochronnego.

Prąd i instalacja gazowa wymagają kontroli fachowca. Nie przywracaj ich samodzielnie po zalaniu. Wodę wypompowuj zgodnie z zaleceniami, ponieważ zbyt szybkie usunięcie wody z piwnicy może pogorszyć uszkodzenia konstrukcji.

Woda, żywność i higiena po powodzi

Po powodzi traktuj wodę z kranu jako potencjalnie skażoną, dopóki wodociągi lub lokalne służby nie potwierdzą jej przydatności do picia. Wyrzuć żywność, która miała kontakt z wodą powodziową, nawet jeśli opakowanie wygląda na całe.

Nie pij wody ze studni, beczek, rzek ani zbiorników bez oficjalnego potwierdzenia bezpieczeństwa. Gotowanie nie usuwa wszystkich zagrożeń chemicznych, dlatego samo zagotowanie nie wystarczy, gdy wydano zakaz korzystania z sieci. Używaj wody butelkowanej lub dostarczonej przez służby do picia, przygotowywania posiłków, mycia zębów i leków.

• myj ręce wodą z bezpiecznego źródła i mydłem;
• dezynfekuj powierzchnie mające kontakt z żywnością;
• nie jedz produktów rozmrożonych, wilgotnych lub z uszkodzonym opakowaniem;
• zakładaj rękawice przy kontakcie z mułem, odpadami i zalanymi przedmiotami;
• przykrywaj rany i skonsultuj się z lekarzem w razie gorączki, biegunki lub silnego podrażnienia skóry.

Zwierzęta również nie powinny pić wody z zalanych źródeł. Padłe zwierzęta, odpady i substancje chemiczne zgłaszaj odpowiednim służbom, zamiast usuwać je bez zabezpieczenia.

Najczęstsze błędy podczas powodzi

Najczęstsze błędy podczas powodzi wynikają z lekceważenia komunikatów, przeceniania własnych możliwości i zbyt szybkiego powrotu do zalanego domu. Ich uniknięcie wymaga prostego priorytetu: najpierw bezpieczeństwo ludzi, później mienie.

Ignorowanie alarmu powodziowego

Niektórzy czekają, aż woda pojawi się na posesji. Powodem bywa przekonanie, że wcześniejsze ostrzeżenia się nie sprawdzą. Skutkiem może być odcięcie drogi ewakuacji. Przygotuj torbę, śledź komunikaty służb i reaguj na polecenia bez zwłoki.

Przejeżdżanie przez zalaną drogę

Kierowca może nie widzieć głębokości, nurtu ani uszkodzeń nawierzchni. Samochód może stracić przyczepność lub zostać porwany przez wodę. Zawróć przed zalanym odcinkiem i wybierz wyznaczoną trasę.

Powrót do budynku bez zgody

Opadnięcie wody nie oznacza, że konstrukcja i instalacje są bezpieczne. Wejście do podtopionego budynku może narazić na zawalenie, porażenie prądem lub zatrucie gazem. Poczekaj na ocenę służb i fachowców.

Używanie prądu w wilgotnym miejscu

Chęć szybkiego osuszenia domu często prowadzi do podłączania urządzeń przed kontrolą instalacji. To ryzyko porażenia i pożaru. Zostaw instalację elektryczną oraz gazową uprawnionym specjalistom.

FAQ: najczęstsze pytania o zachowanie podczas powodzi

Czy można przejechać samochodem przez zalaną drogę?

Nie. Zalana droga może mieć niewidoczne wyrwy, silny nurt lub uszkodzony most. Zawróć i korzystaj z trasy wskazanej przez służby.

Co zabrać podczas ewakuacji?

Zabierz dokumenty, leki, apteczkę pierwszej pomocy, telefon z ładowarką, wodę, żywność, odzież, środki higieniczne i rzeczy potrzebne dzieciom, seniorom, osobom chorym oraz zwierzętom.

Czy można pić wodę z kranu po powodzi?

Tylko po oficjalnym potwierdzeniu jej bezpieczeństwa. Do tego czasu używaj wody butelkowanej lub dostarczonej przez służby.

Kiedy bezpiecznie wrócić do domu?

Wróć dopiero po komunikacie służb lub administratora, że teren i budynek można bezpiecznie użytkować. Sama widoczna poprawa sytuacji nie wystarcza.

Jak postępować z uszkodzoną instalacją elektryczną lub gazową?

Nie dotykaj jej, nie włączaj urządzeń i nie używaj otwartego ognia. Opuść miejsce, jeśli wyczuwasz gaz, i zgłoś problem pod numerem 112 lub właściwym pogotowiem. Naprawę powinien wykonać uprawniony specjalista.