Bezpieczeństwo podczas burz i silnych wiatrów: jak się przygotować i zachować

Bezpieczeństwo podczas burz i silnych wiatrów zależy przede wszystkim od przygotowania, szybkiego reagowania i unikania niepotrzebnego ryzyka. Burza, pioruny, wyładowania atmosferyczne oraz porywisty wiatr mogą uszkodzić budynki, przerwać dostawy prądu i stworzyć zagrożenie na drogach.

Najważniejsza zasada jest prosta: życie i zdrowie mają pierwszeństwo przed mieniem. Przed zagrożeniem przygotuj schronienie i zapasy, w trakcie pozostań w bezpiecznym miejscu, a po przejściu zjawisk nie dotykaj uszkodzonych instalacji ani zerwanych przewodów.

Jak przygotować się przed burzą i silnym wiatrem

Aby przygotować się przed burzą i silnym wiatrem, sprawdź oficjalne alerty, ustal sposób kontaktu z bliskimi i przygotuj podstawowe zapasy. Kilkanaście minut planowania może ograniczyć chaos podczas przerwy w dostawie prądu lub konieczności opuszczenia domu.

Śledź komunikaty Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz lokalnych służb. Alerty i komunikaty ostrzegawcze traktuj jako wskazówkę do działania, a nie jako powód do obserwowania burzy z balkonu. Jeśli służby wydają polecenia, zastosuj się do nich.

Przed nadejściem niebezpiecznej pogody:

naładuj telefon, powerbank i latarki;
zatankuj samochód, jeśli możesz bezpiecznie to zrobić;
sprawdź, gdzie w domu znajduje się najbezpieczniejsze schronienie;
ustal z rodziną osobę kontaktową i miejsce spotkania po utracie łączności;
przygotuj wodę pitną, żywność niewymagającą gotowania oraz leki przyjmowane na stałe;
zapisz numery alarmowe: 112, 998, 997 i 999.

Dobrym rozwiązaniem jest krótka lista kontaktów na papierze. Telefon może się rozładować, a sieć komórkowa może działać z opóźnieniem. W gospodarstwie domowym z dziećmi, osobami starszymi lub zwierzętami warto wcześniej ustalić, kto odpowiada za ich bezpieczne przemieszczenie.

Zabezpieczenie domu, mieszkania i posesji

Zabezpieczenie domu, mieszkania i posesji polega na usunięciu luźnych przedmiotów, zamknięciu okien i ograniczeniu dostępu do miejsc, które mogą zostać uszkodzone przez wiatr. Wszystkie prace wykonuj przed pogorszeniem pogody, nigdy w czasie silnych podmuchów.

Schowaj z balkonu, tarasu i ogrodu doniczki, meble, narzędzia, parasole oraz dekoracje. Przedmioty, których nie można przenieść, przymocuj zgodnie z instrukcją producenta. Zamknij i zarygluj okna oraz drzwi, a rolety i żaluzje ustaw tak, aby nie utrudniały późniejszego wyjścia.

Sprawdź również:

czy rynny i odpływy nie są zatkane;
czy brama garażowa i furtka są prawidłowo zamknięte;
czy na posesji nie ma uschniętych gałęzi lub niestabilnych elementów;
czy agregat, grill i inne urządzenia spalające paliwo nie stoją w zamkniętym pomieszczeniu;
czy można bezpiecznie odłączyć wrażliwy sprzęt elektroniczny od gniazdek.

Nie wchodź na dach podczas burzy ani wtedy, gdy wiatr nadal jest silny. Nie próbuj samodzielnie przycinać dużych drzew, naprawiać instalacji elektrycznej lub wzmacniać uszkodzonej konstrukcji. W takich sytuacjach potrzebna jest pomoc fachowca albo służb.

Bezpieczne zachowanie podczas burzy

Podczas burzy najbezpieczniej pozostać w zamkniętym, stabilnym budynku, z dala od okien, drzwi, balkonów i urządzeń podłączonych do sieci. Pioruny i wyładowania atmosferyczne mogą porazić człowieka zarówno bezpośrednio, jak i przez instalacje oraz przewodniki.

W domu:

zamknij okna i nie wychodź na balkon;
oddal się od dużych przeszkleń oraz metalowych elementów;
unikaj korzystania z urządzeń podłączonych do gniazdka;
nie kąp się, nie bierz prysznica i nie używaj bieżącej wody bez potrzeby;
odłącz delikatny sprzęt elektroniczny tylko wtedy, gdy możesz zrobić to bezpiecznie przed nadejściem burzy;
nie opuszczaj budynku wyłącznie po to, aby sprawdzić, czy wszystko jest w porządku.

Telefon komórkowy działający bez przewodu może służyć do odbierania alertów i wezwania pomocy. Nie należy jednak ładować go ani innych urządzeń podczas podejrzenia uszkodzenia instalacji. Jeśli w budynku pojawi się dym, zapach spalenizny, iskry lub zalanie w pobliżu gniazdek, odłącz zasilanie tylko wtedy, gdy można zrobić to bez kontaktu z wodą i uszkodzonymi przewodami.

Niektóre zalecenia zależą od rodzaju budynku. W mieszkaniu wybierz wewnętrzne pomieszczenie z dala od okien. W domu jednorodzinnym schronienie powinno znajdować się na najniższej bezpiecznej kondygnacji, z dala od dużych drzwi garażowych i przeszkleń.

Co robić podczas silnego wiatru

Podczas silnego wiatru pozostań w schronieniu i trzymaj się z dala od drzew, rusztowań, reklam, słupów oraz linii energetycznych. Porywy mogą przewrócić lub przenieść przedmioty, które wcześniej wydawały się ciężkie i stabilne.

Nie stój przy oknach, ponieważ szyby i fragmenty elewacji mogą zostać wybite. Zamknij drzwi wewnętrzne, jeśli ogranicza to przemieszczanie się odłamków, i nie wychodź po rzeczy pozostawione na zewnątrz. W domu najważniejsza jest ochrona ludzi, nie zabezpieczenie samochodu, mebli ogrodowych czy dachu za wszelką cenę.

Szczególnie niebezpieczne są:

stare drzewa i pojedyncze drzewa na otwartej przestrzeni;
rusztowania, żurawie i niezabezpieczone place budowy;
reklamy, banery, ogrodzenia i lekkie wiaty;
mosty, wiadukty oraz odcinki dróg narażone na boczny wiatr;
linie energetyczne i miejsca, gdzie przewody mogły spaść na ziemię.

Jeśli wiatr uszkodzi dach lub okno, oddal się od miejsca uszkodzenia i zamknij dostęp do pomieszczenia. Nie wychodź na dach. Gdy istnieje ryzyko zawalenia, pożaru albo porażenia, opuść budynek tylko zgodnie z bezpieczną drogą i wezwij pomoc służb ratunkowych pod numerem 112.

Bezpieczeństwo poza domem i w samochodzie

Poza domem podczas burzy lub silnego wiatru należy jak najszybciej znaleźć zamknięte schronienie, a w samochodzie zatrzymać się poza jezdnią i z dala od obiektów, które mogą się przewrócić. Nie szukaj schronienia pod samotnym drzewem, wiatą, reklamą ani przy słupie.

Jeśli burza zastanie cię na otwartej przestrzeni:

zejdź z wzniesienia i odejdź od zbiorników wodnych;
unikaj metalowych ogrodzeń, masztów i innych przewodników;
nie kładź się płasko na ziemi;
jeśli nie ma budynku, przykucnij nisko, ograniczając kontakt z podłożem, i zachowaj dystans od innych osób;
po ustaniu grzmotów odczekaj przed dalszą drogą i nadal obserwuj komunikaty.

Kierowca powinien zwolnić, włączyć światła i zatrzymać pojazd w miejscu, które nie jest zalane, nie znajduje się pod drzewami ani w pobliżu linii energetycznych. Samochód z zamkniętymi oknami i drzwiami zapewnia lepszą ochronę niż otwarta przestrzeń, ale nie wolno zatrzymywać się na pasie ruchu, poboczu mostu ani pod konstrukcją zagrożoną zawaleniem.

Po silnej wichurze nie przejeżdżaj przez zalane odcinki, nawet jeśli wyglądają płytko. Woda może ukrywać wyrwy, powalone drzewa lub przewody elektryczne.

Postępowanie po przejściu burzy lub wichury

Po przejściu burzy lub wichury najpierw oceń zagrożenia, a dopiero potem sprawdzaj szkody. Nie dotykaj zerwanych przewodów, uszkodzonych instalacji ani niestabilnych konstrukcji, nawet jeśli wyglądają na nieaktywne.

Po zakończeniu alertu:

sprawdź, czy domownicy nie potrzebują pomocy;
obejrzyj budynek z bezpiecznej odległości;
odłącz gaz lub prąd tylko wtedy, gdy instalacje są dostępne i nieuszkodzone;
omijaj przewody leżące na ziemi oraz kałuże w ich pobliżu;
zgłoś zagrożenie pod numerem 112, do pogotowia energetycznego 991 lub właściwych służb;
nie blokuj dróg dojazdowych ratownikom i nie rozpoczynaj samodzielnych napraw.

Zerwane przewody elektryczne mogą pozostawać pod napięciem. Zachowaj od nich co najmniej kilka metrów odstępu, ostrzeż innych i nie próbuj przesuwać przewodu kijem, narzędziem ani samochodem. Jeżeli przewód spadł na pojazd, w którym ktoś siedzi, nie dotykaj auta i nie wysiadaj bez instrukcji służb, chyba że pozostanie w środku grozi bezpośrednim pożarem.

Pomagaj poszkodowanym tylko w granicach własnych możliwości. Najpierw zapewnij sobie bezpieczeństwo, wezwij pomoc i wykonuj instrukcje dyspozytora. Dokumentowanie szkód na potrzeby ubezpieczyciela zostaw na czas, gdy teren zostanie uznany za bezpieczny.

Domowy plan awaryjny i zestaw na sytuacje kryzysowe

Domowy plan awaryjny powinien określać miejsce schronienia, sposób kontaktu, zapas podstawowych środków i podział zadań. Zestaw awaryjny przechowuj w łatwo dostępnym miejscu, najlepiej w plecaku lub zamykanym pojemniku, który można szybko przenieść.

Co powinien zawierać zestaw awaryjny?

wodę i trwałą żywność na co najmniej 24 godziny;
latarkę, zapasowe baterie i powerbank;
apteczkę, leki stałe oraz kopie ważnych informacji medycznych;
radio bateryjne lub urządzenie z alternatywnym źródłem zasilania;
ładowarki, gwizdek, rękawiczki robocze i podstawowe środki higieniczne;
kopie dokumentów, listę telefonów i niewielką ilość gotówki;
maseczki, koc termiczny oraz zapas dla dzieci, osób starszych i zwierząt.

Plan rodzinny powinien zawierać dwa miejsca kontaktu: jedno w pobliżu domu i drugie poza obszarem zagrożenia. Ustal, kto odbiera dzieci, kto zabiera zestaw awaryjny i gdzie spotykacie się po ewakuacji. Raz na kilka miesięcy sprawdź daty ważności leków, stan baterii i aktualność numerów.

Przy przerwie w dostawie prądu ogranicz otwieranie lodówki, korzystaj z latarek zamiast świec i nigdy nie używaj generatora, grilla ani kuchenki gazowej w domu, garażu lub piwnicy. Tlenek węgla jest bezwonny i może zagrażać życiu. Agregat ustawiaj wyłącznie na zewnątrz, z dala od okien, drzwi i czerpni wentylacyjnych, zgodnie z instrukcją producenta.

FAQ: bezpieczeństwo podczas burz i silnych wiatrów

Gdzie schować się podczas burzy?

Najlepiej wejść do zamkniętego, stabilnego budynku i odejść od okien, drzwi, balkonów oraz instalacji wodnych. Jeśli jesteś poza domem, szukaj czynnego budynku, a nie schronienia pod samotnym drzewem.

Co zrobić, gdy silny wiatr uszkodzi dach lub okna?

Oddal się od uszkodzonego miejsca, zamknij dostęp do pomieszczenia i wezwij pomoc, jeśli istnieje ryzyko zawalenia, pożaru lub zalania instalacji. Nie wchodź na dach i nie próbuj naprawiać szkody podczas wiatru.

Czy można dotykać zerwanych przewodów?

Nie. Zerwane przewody traktuj jako znajdujące się pod napięciem. Zachowaj dystans, ostrzeż innych i zgłoś zagrożenie pod numerem 112 albo właściwym numerem pogotowia energetycznego.

Jak bezpiecznie zachować się w samochodzie podczas burzy?

Zwolnij i zatrzymaj samochód poza jezdnią, z dala od drzew, słupów, reklam i przewodów. Zamknij okna i drzwi, a dalszą jazdę rozpocznij dopiero po ustąpieniu zagrożenia i sprawdzeniu drogi.

Co powinien zawierać zestaw awaryjny?

Podstawą są woda, żywność, latarka, baterie, powerbank, apteczka, leki, radio, dokumenty, gotówka i środki higieniczne. Dodaj wyposażenie dopasowane do potrzeb domowników, zwierząt oraz ewentualnej ewakuacji.

Najskuteczniejsza ochrona przed skutkami burzy i wichury opiera się na trzech krokach: reaguj na alerty, zostań w bezpiecznym schronieniu i po przejściu zagrożenia nie dotykaj uszkodzonej infrastruktury. Prosty plan, sprawny zestaw awaryjny i kontakt ze służbami ograniczają ryzyko wtedy, gdy warunki szybko się zmieniają.